Tcheke sante timoun: 14 a 18 an

Pwoblèm lekòl ak sosyal

Men kèk sijè ou menm, ou adolesan, epi doktè a ka vle diskite pandan vizit sa a:

• Pèfòmans lekòl la. Kijan sa ye? pitit ou a ap fè lekòl? Èske devwa yo fini alè? Èske pitit ou a rete? òganize? Sa yo se konpetans ou ka ede avèk yo. Kenbe nan tèt ou ke yon gout nan lekòl pèfòmans kapab yon siy lòt pwoblèm.

• Amitye. Èske ou renmen ou? zanmi timoun nan? Èske amitye yo sanble an sante? Asire w ou pale ak adolesan ou sou kiyès zanmi yo ye ak kijan yo pase tan ansanm. Presyon kanmarad kapab yon pwoblèm nan mitan adolesan yo.

• Lavi lakay. Kijan ou ye? konpòtman timoun nan? Èske yo antann yo ak lòt moun nan fanmi an? Èske yo respekte moun? ou menm, lòt granmoun, ak otorite a? Èske pitit ou a patisipe nan aktivite familyal yo? Oubyen èske yo retire kò yo devan lòt manm fanmi yo?

• Konpòtman ki riske. Anpil adolesan kirye de dwòg, alkòl, fimen ak sèks. Pale ouvètman sou sa yo pwoblèm. Reponn kesyon adolesan ou yo. Epi pa pè poze kesyon bay moun ou yo pwòp. Si ou pa sèten kijan pou pale sou sijè sa yo, mande doktè pitit ou a. pou èd.

Pibète

Adolesan ou an ka toujou ap fè eksperyans kèk chanjman nan pibète, tankou:

• Akne ak odè kò. Ormòn ki ogmante pandan pibète ka lakòz akne (bouton) sou figi a ak sou kò a. Ormòn yo kapab ogmante swe tou epi lakòz yon odè kò ki pi fò.

• Chanjman nan kò. Kò a ap grandi epi li rive nan matirite pandan laj pubète. Pwal ap pouse nan zòn pibyen an ak sou lòt pati nan kò a. kò a. Ti fi yo gen tete epi yo gen règ chak mwa (règ). Vwa yon ti gason chanjman, vin pi ba epi pi pwofon. Pandan penis la ap grandi, ereksyon ak rèv mouye pral kòmanse rive. Pale ak adolesan ou sou sa ou ka espere epi ede l fè fas ak sa. ak chanjman sa yo lè sa posib.

• Chanjman emosyonèl. Ansanm ak chanjman fizik sa yo, ou pral pwobableman wè chanjman nan pèsonalite adolesan ou an. Yo ka vle soti ak lòt adolesan epi vin “plis pase zanmi” ak yo. Epitou, li nòmal pou adolesan ou gen move imè. Eseye gen pasyans epi konsistans. Kòmanse konvèsasyon, menm lè yo pa sanble vle pale. Kèlkeswa jan adolesan ou an zak, yo toujou bezwen yon paran.

Konsèy sou nitrisyon ak egzèsis

Adolesan ou an pwobableman fè pwòp pa li desizyon sou sa pou yo manje ak kijan pou yo pase tan lib yo. Ou pa ka toujou genyen dènye mo a, men ou ka ankouraje adolesan ou pou l gen abitid sa yo ki bon pou sante:

• Pran omwen 60 minit aktivite fizik chak jou. Ou ka divize tan sa a pandan tout jounen an. Espò apre lekòl, dans oswa kou atizay masyal, monte bisiklèt, oswa menm mache apye lekòl oswa kay yon zanmi konte kòm aktivite.

• Limite tan ou pase devan ekran. Sa a gen ladan l tan pase ap gade televizyon ak ap jwe jwèt videyo. Li gen ladan l tou voye mesaj tèks epi sèvi ak òdinatè a oswa tablèt la. Si adolesan ou gen yon televizyon, yon òdinatè, oswa yon jwèt videyo konsole nan chanm yo, ou ka vle retire li.

• Manje an sante. Manje fwi, legim, vyann mèg, ak grenn antye chak jou. Manje ki mwens bon pou sante tankou manje franse Ou pa ta dwe manje fri, sirèt, ak chips raman. Gen kèk adolesan ki tonbe nan pyèj la griyote manje tenten ak manje rapid pandan tout jounen an. Asire w ke kwizin nan ranpli ak chwa ki bon pou sante pou ti goute apre lekòl. Si adolesan ou chwazi pou manje tenten, konsidere fè yo achte l ak pwòp lajan yo.

• Manje twa repa pa jou. Anpil timoun yo pa pran dejene e menm manje midi. Sa pa sèlman malsen, men li kapab afekte tou kijan yo fè lekòl la. Asire w ke adolesan ou an manje dejene. Si adolesan ou pa fè sa menm jan ak manje yo sèvi nan lekòl la pou manje midi, fè yo pote manje midi pa yo.

• Fè omwen yon repa an fanmi avèk ou chak jou. Orè chaje souvan limite tan pou chita epi pale. Chita epi manje ansanm pèmèt nou pase tan an fanmi. Li pèmèt ou wè tou sa ak kijan pitit ou a manje.

• Limite soda, bwason espòtif, ak bwason ji. Yon ti soda pa gen pwoblèm detanzantan. Men asire w ke soda, espò bwason, ak bwason ji pa ranplase bwason ki pi bon pou sante. Dlo ak Lèt ki gen mwens grès oswa lèt san grès se pi bon chwa yo.

Konsèy ijyèn

Rekòmandasyon pou bon ijyèn enkli:

• Fè adolesan ou benyen oubyen benyen chak jou epi sèvi ak dezodoran.

• Fè doktè a konnen si ou menm oswa Adolesan ou an gen kesyon sou ijyèn oswa akne.

• Mennen adolesan ou nan dantis omwen de fwa pa ane pou netwaye dan ak yon tchèkòp.

• Raple adolesan ou pou l bwose epi pase fil dantè sou dan yo anvan yo dòmi.

Konsèy pou dòmi

Pandan ane adolesans yo, dòmi modèl yo ka chanje. Anpil adolesan gen difikilte pou dòmi. Sa ka mennen nan dòmi ta nan denmen maten. Men kèk konsèy pou ede adolesan ou jwenn repo li bezwen an bezwen:

• Ankouraje adolesan ou pou l kenbe yon lè dòmi regilye, menm nan wikenn. Dòmi pi fasil lè kò a swiv yon woutin. Pa kite adolesan ou rete reveye twò ta nan mitan lannwit oswa dòmi twò lontan nan maten.

• Ede adolesan ou reveye, si nesesè. Antre nan chanm lan, ouvri rido yo, epi fè pitit adolesan ou leve nan kabann nan. Fè sa nan wikenn yo ak pandan vakans lekòl yo tou.

• Lè w aktif pandan jounen an ap ede adolesan ou dòmi pi byen nan mitan lannwit.

• Dekouraje itilizasyon televizyon an, òdinatè, oubyen jwèt videyo pou omwen inèdtan anvan adolesan ou al dòmi. (Sa a se yon bon konsèy pou paran yo tou!)

• Fè yon règ pou telefòn selilè yo dwe etenn nan mitan lannwit.

Konsèy sekirite

Rekòmandasyon pou kenbe adolesan ou an an sekirite gen ladan:

• Fikse règ sou fason adolesan ou an ka pase tan deyò lakay la. Bay adolesan ou yon kouvrefe lannwit. Si ou adolesan an gen yon telefòn selilè, tcheke regilyèman pou mande ki kote l ye ak kisa l ap fè ap fè.

• Asire w ke adolesan ou itilize telefòn selilè yo an sekirite. Ede adolesan ou konnen ki lè li danjere pou l pale nan radyo/televizyon. telefòn, voye mesaj tèks, oubyen sèvi ak kas ekoutè. Sa gen ladan l pandan y ap monte bisiklèt oubyen mache, sitou lè w ap travèse lari a.

• Mizik ki toujou ap fò ka lakòz domaj nan zòrèy, kidonk tcheke volim mizik adolesan ou an. Anpil aparèy pèmèt ou mete yon limit sou jan yo ka ogmante volim nan. Tcheke direksyon yo pou detay.

• Lè adolesan ou an gen laj ase Pou yon lisans chofè, pale sou kondwi an sekirite. Anseye adolesan ou pou toujou mete yon mete senti sekirite, kondui nan limit vitès la, epi respekte règleman wout yo. Pa pèmèt adolesan ou pou l pale mesaj tèks oswa nan telefòn selilè pandan l ap kondui. (Epi pa fè sa tèt ou! Sonje byen, ou bay yon egzanp.)

• Mete règ ak limit toutotou kondwi ak itilizasyon machin nan. Si adolesan ou pran yon tikè oswa li fè yon aksidan, fè l konnen konsekans yo. Kondwi se yon privilèj ou ka retire si adolesan ou pa konn fè sa. swiv règ yo. Pale ak adolesan ou sou danje ki genyen nan bwè ak pran dwòg avèk kondwi.

• Anseye adolesan ou pou l fè byen chwa konsènan dwòg, alkòl, sèks, ak lòt konpòtman ki gen risk. Travay ansanm pou jwenn fason pou rete an sekirite epi pou jere presyon kanmarad yo. Asire w ke ou Adolesan an konnen li ka toujou vin jwenn ou pou èd.

• Anseye adolesan ou pou l pa janm touche yon zam. Si ou gen yon zam, toujou sere l san li pa chaje. epi nan yon kote ki fèmen ak kle. Fèmen minisyon yo nan yon lòt kote.

Tès ak vaksen

Si ou gen yon istwa familyal solid Si adolesan ou an gen kolestewòl ki wo, yo ka fè tès kolestewòl nan san li nan vizit sa a. Baze sou rekòmandasyon CDC yo, nan vizit sa a pitit ou a ka resevwa bagay sa yo vaksen:

• Menengokoksik

• Grip (grip), chak ane

• KOVID 19

Rete okouran de medya sosyal yo

Nan epòk branche sa a, adolesan yo pi plis "konekte" ak zanmi yo. Yo petèt mwen pa janm rankontre kèk nan zanmi sa yo an pèsòn. Pou anseye adolesan ou kijan pou itilize rezo sosyal yo medya yo yon fason responsab:

• Fikse limit pou itilizasyon telefòn selilè, tablèt, ak òdinatè pòtab. Raple adolesan ou ke ou ka tcheke istwa navigatè entènèt la ak jounal telefòn selilè li yo pou konnen kijan y ap itilize aparèy sa yo. Sèvi ak kontwòl paran yo ak modpas pou bloke aksè a sit entènèt ki pa an sekirite. Sèvi ak paramèt konfidansyalite sou sit entènèt yo. Sa a fason sèlman zanmi pitit ou a ka wè pwofil li.

• Pale ak adolesan ou sou danje ki genyen nan bay enfòmasyon yo enfòmasyon sou entènèt. Mande yo pou yo verifye avèk ou anvan yo pataje enfòmasyon pèsonèl ou yo. avèk zanmi sou entènèt. Sa gen ladan nimewo telefòn yo, adrès yo, ak foto yo.

• Asire w ke adolesan ou konprann bagay li "di" sou entènèt la pa janm prive. Piblikasyon ki fèt sou sit entènèt tankou YouTube, Instagram, ak TikTok kapab pou moun pa t destine pou yo wè yo. Moun ka fasil pou mal konprann pòs yo epi ka menm lakòz pwoblèm pou ou menm oswa pou adolesan ou. Sipèvize kijan adolesan ou itilize rezo sosyal yo medya, telefòn selilè, ak itilizasyon entènèt.

Rekonèt siy depresyon yo

Ekspè yo konseye pou fè tès depistaj pou enkyetid pou timoun ki gen ant 8 a 18 an. Yo menm tou konseye pou fè depistaj depresyon lakay timoun ki gen ant 12 a 18 an. Doktè pitit ou a ka konseye lòt tès depistaj jan sa nesesè. Pale ak doktè a si ou gen nenpòt enkyetid sou kijan adolesan ou ap fè fas ak sitiyasyon an.

Li komen pou adolesan yo genyen chanjman imè ekstrèm akoz chanjman òmòn yo. Li se jis yon pati nan tou ap grandi. Men pafwa, chanjman imè yon adolesan se siy yon pwoblèm ki pi gwo. Si ou Si yon adolesan sanble gen depresyon depi plis pase 2 semèn, ou ta dwe enkyete. Siy depresyon enkli:

• Itilizasyon dwòg oswa alkòl.

• Pwoblèm nan lekòl la ak nan lakay.

• Epizòd kouri souvan ale.

• Retrè nan fanmi ak zanmi.

• Chanjman toudenkou nan fason w ap manje oubyen abitid dòmi.

• Pwomiskwite seksyèl oubyen gwosès ki pa te planifye.

• Konpòtman ostil oswa raj.

• Pèdi plezi nan lavi a.

Adolesan ki gen depresyon yo ka jwenn èd tretman. Pale ak doktè pitit ou a. Oubyen kontakte sant sante mantal lokal ou a, yon ajans sèvis sosyal, oubyen yon lopital. Rasire adolesan ou ke doulè li ka soulaje. Ofri lanmou ak sipò ou. Si adolesan ou ap pale de lanmò oubyen swisid oubyen si li gen plan pou fè tèt li oswa lòt moun mal, chèche èd kounye a. Rele oswa voye yon mesaj tèks 988. Ou menm y ap konekte ak konseye kriz ki resevwa fòmasyon nan Suicide and Crisis Lifeline lan. Yon chat sou entènèt disponib tou nan www.988lifeline.orgLiy lavi li gratis epi li disponib 24 sou 24, 7 jou sou 7.